Świadkami bogatej historii Sądecczyzny są muzea i skanseny gromadzące cenne eksponaty z różnych epok i dziedzin ludzkiej aktywności. Szczególnie ciekawe zbiory znajdują się w:
Muzeum Regionalnym im. Seweryna Udzieli w Starym Sączu („Dom na Dołkach", Stary Sącz, Rynek 6, tel. 018 446 00 94), gdzie zgromadzono zbiory pochodzące z wielu epok. Są tam pamiątki po sławnych ludziach mieszkających kiedyś w Starym Sączu, eksponaty ukazujące historię miasta, wyroby rzemieślnicze, militaria, a także dzieła sztuki.
)
W Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju („Romanówka", Krynica-Zdrój, Bulwary Dietla 19, tel. 018 471 53 03), przedstawiono twórczość jednego z najsłynniejszych na świecie malarzy z kręgu malarstwa intuicyjnego - Nikifora. Są tu obrazy pochodzące z wszystkich okresów jego twórczości; zarówno akwarele, gwasze, jak i rysunki. Część dokumentacyjną wystawy stanowią pamiątki po Nikiforze, publikacje poświęcone malarzowi oraz jego fotografie.
)
Unikatową i największą w Europie kolekcją dawnego sprzętu narciarskiego może pochwalić się Muzeum Regionalne w Piwnicznej-Zdroju (Piwniczna-Zdrój, Rynek 11, tel. 018 446 44 33). Zbiory historyczne tego muzeum uzupełniają m.in. fotokopie i reprodukcje dokumentów lokacyjnych oraz przywilejów miasta Piwniczna.
)
Muzeum Regionalne PTTK „Państwa Muszyńskiego" w Muszynie (Muszyna, ul. Kity 26, tel. 018 471 41 40) posiada bogate zbiory historyczne i etnograficzne oraz cenne eksponaty, w tym dokument cechowy miasta Tylicz z XVIII w., skrzynie mieszczańskie, militaria i judaiki. Zbiór obejmuje także dzieła sztuki miejscowych artystów.
Wielką atrakcją jest Sądecki Park Etnograficzny (tel. 018 441 44 12, www.muzeum.sacz.pl), w którym na ponad 20 ha, zgromadzono 68 obiektów
i ponad 7 tys. eksponatów prezentujących kulturę ludową Lachów, Pogórzan, Górali Łąckich, Łemków i Cyganów Karpackich. Jest tu m.in. kilkanaście zagród chłopskich, folwark dworski, dwór szlachecki, szkoła ludowa, osada cygańska, budynki przemysłu wiejskiego: kuźnia, olejarnia, wiatraki. Ewenementem w skali Polski jest to, iż w sądeckim skansenie odtworzono trzy świątynie trzech wyznań: cerkiew św. Dymitra Męczennika z Czarnego, drewniany,osiemnastowieczny kościół pw. śś. Piotra i Pawła z Łososiny Dolnej oraz kościół ze Świniarska, który wcześniej, w Stadłach - pierwotnie służył kolonistom wyznania protestanckiego.
)
W Sądeckim Parku Etnograficznym w Piątkowej powstało Miasteczko Galicyjskie - miasteczko z końca XIX wieku w pigułce rodem z Galicji. Atrakcją Miasteczka są: starosądecki ratusz i dwór szlachecki z Łososiny Górnej, w których będzie ośrodek konferencyjno-szkoleniowy, remiza straży pożarnej oraz dwa budynki mieszkalne,
a w nich zaaranżowane zostaną: pracownia zegarmistrzowska i warsztat garncarza. W kolejnym etapie odtworzonych zostanie jeszcze 12 obiektów.
W zrekonstruowanych budynkach będą sale wystawowe, hotel, centrum konferencyjne, sklepy. Będzie również karczma regionalna. Miasteczko Galicyjskie będzie żyć i będzie oryginalnym dopełnieniem klasycznego skansenu. Tuż obok niego powstały... starosądeckie Gołkowice. W zrekonstruowanym zespole trzech zagród kolonistów niemieckich z przełomu XVIII i XIX w., wzorowanych na tych zachowanych w Gołkowicach, w jednej odtworzono i zaaranżowano wnętrza zgodnie z duchem tamtych lat, w drugiej urządzono galerię, a trzecia służy Muzeum. Dopełnieniem jest odbudowany i wyposażany w środku zbór ewangelicki ze Stadeł.
){kind=link}