Sądecki Uniwersytet Trzeciego Wieku
Patronat Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie,
Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu
Wyższej Szkoły Biznesu National - Louis Uniwersity w Nowym Sączu
Charakterystyczną cechą społeczeństw końca XX i początku XXI wieku jest starzenie się ludności. Zwiększająca się długość życia ludzi, tym samym wzrost liczby ludzi w wieku starszym, zmniejszający się przyrost naturalny, szczególnie w krajach rozwiniętych, to znaczące zjawisko demograficzne naszych czasów, które będzie się nasilało i wymagało rozwiązań. Badania z zakresu nauk społecznych wykazują, że wsparcie materialne i pomoc materialna nie wystarczą dla zapewnienia osobom w starszym wieku odpowiedniej jakości życia.
W wyniku starań o włączenie ludzi starszych do systemu kształcenia ustawicznego powołano w 1973 roku we Francji, przy Uniwersytecie w Tuluzie, placówkę dydaktyczną dla tych osób nazwaną Uniwersytetem Trzeciego Wieku. W niedługim czasie na terenie całej Europy i poza nią zaczęły postawać podobne placówki. Pierwszy Uniwersytet Trzeciego Wieku (UTW) powstał w 1975 roku w Warszawie. Obecnie na terenie naszego kraju funkcjonuje ponad 25 takich placówek. Tworzą one odrębną sekcję przy Polskim Towarzystwie Gerontologii. Zarówno liczba UTW jak i z roku na rok wzrastająca liczba ich studentów – słuchaczy świadczy o celowości istnienia tych placówek.
W Polsce istnieją dwa typy uniwersytetów trzeciego wieku. Jeden, reprezentowany jest przez placówki stanowiące integralną część wyższej uczelni, kierowany najczęściej przez pełnomocnika rektora danej uczelni. Drugi typ stanowią uniwersytety luźno związane z wyższą uczelnią, powołane najczęściej przez stowarzyszenia prowadzące działalność popularnonaukową oraz kulturalno-rekreacyjną.
Sądecki Uniwersytet Trzeciego Wieku powstał na wyraźne zapotrzebowanie społeczne. Inicjatywa mieszkańców Sądecczyzny przedstawiona władzom samorządowym zyskała od razu pełne ich poparcie, stając się wspólną inicjatywą Sądeczan, władz lokalnych – Prezydenta Miasta Nowego Sącza i Starosty Nowosądeckiego oraz Marszałka Województwa Małopolskiego a także Klubu Przyjaciół Ziemi Sądeckiej, zrzeszającego wielu znanych naukowców, polityków, przedstawicieli życia kulturalnego, pochodzących z Sądecczyzny.
Inicjatywa Sądeczan jest również zbieżna z Wojewódzkim Programem Polityki i Pomocy Społecznej wobec Starości na lata 2004-2006 przyjętym przez Sejmik Województwa Małopolskiego w kwietniu bieżącego roku, stanowiącym rozwinięcie Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego w zakresie zapobiegania marginalizacji społecznej ludzi starszych.
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu oraz Wyższa Szkoła Biznesu National- Louis Uniwersity w Nowym Sączu, akceptując w pełni tę inicjatywę, objęły ją swoim patronatem, a rektorzy i wybitni naukowcy tych uczelni tworzą Radę Programowo-Naukową Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Nowym Sączu, gwarantując wysoki poziom programu edukacyjnego, który realizowany będzie pod ich opieką naukową.
Uniwersytet Trzeciego Wieku w Nowym Sączu ma charakter otwarty. Słuchaczami mogą być osoby mające wykształcenie conajmiej średnie, będące w wieku przedemerytalnym jak również emeryci, renciści oraz osoby bezrobotne w starszym wieku, mieszkańcy miasta Nowego Sącza i Powiatu Nowosądeckiego.
Założenia programowe
Sądeckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku
1. Cele i zadania Sądeckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku (SUTW)
to edukacja osób starszych, włączenie ich do systemu kształcenia ustawicznego, propagowanie wartościowego sposobu życia, opartego na rozwoju zainteresowań, aktywności społecznej Udział w zajęciach SUTW, przyjęcie na siebie obowiązków słuchacza, dokonanie wyboru określonej formy zajęć, planowanie własnego czasu powoduje, że człowiek czuje się bardziej potrzebny, odczuwa sens swojego istnienia. Ciągle zmieniająca się rzeczywistość, przemiany naukowe, techniczne, społeczne powodują, iż ludzie starsi są wobec nich często bezradni i zagubieni. Uczestnictwo w SUTW pełni również funkcję rewalidacyjną; zainteresowanie nowo poznanymi zjawiskami, zdobytymi wiadomościami pozwala jednostce na mobilizację zarówno psychiczną jak i fizyczną oraz wzrost jej aktywności życiowej. Poznanie nowych osób zbliżonych wiekiem, o podobnych zainteresowaniach i problemach, nawiązanie znajomości czy nawet przyjaźni pomoże przeciwdziałać samotności osób starszych. To także możliwość realizacji młodzieńczych marzeń, które były dotychczas nie do pogodzenia z życiem zawodowym i obowiązkami wobec rodziny.
2. Działania
W ramach Sądeckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku planuje się realizację następujących działań:
a) Zajęcia dydaktyczno- programowe – wykłady, konwersatoria.
Tematyka wykładów jest zróżnicowana i obejmuje 3 bloki wiodące tj. nauki biologiczno-medyczne, kulturoznawcze i społeczno-ekonomiczne. Wykłady odbywają się 1 raz w miesiącu i prowadzone są przez pracowników naukowych uczelni sprawujących patronat naukowy nad UTW oraz innych szkół wyższych. Również przewiduje się możliwość prowadzenia wykładów przez doświadczonych praktyków – specjalistów w wymienionych dziedzinach. Każdy wykład będzie zakończony dyskusją, w czasie której słuchacze mogą konfrontować własną wiedzę, przemyślenia i doświadczenia z treścią wykładu. Ponadto istnieje możliwość uczestniczenia w konwersatoriach , które odbywać się będą w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu.
b) Zajęcia w sekcjach , zespołach twórczych i samokształceniowych.
Są to zajęcia dodatkowe, pozwalające słuchaczom pogłębić wiadomości z interesujących ich dziedzin wiedzy. Prowadzący zajęcia w sekcjach i zespołach będą dążyć do tego aby studenci wyzwolili swoją kreatywność i aktywność intelektualną, poszerzyli swoje zainteresowania. Planuje się następujące sekcje tematyczne:
z zakresu kulturoznawstwa
np . zajęcia w zespołach literackich, pamiętnikarskich, plastycznych, wokalno-muzycznych. W tym zakresie planuje się współpracę z placówkami kulturalno-oświatowymi działającymi na Sądecczyźnie takimi jak Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu, Biblioteka Publiczna w Nowym Sączu, Biblioteka Powiatowa w Starym Sączu, Biuro Wystaw Artystycznych w Nowym Sączu, Małopolskie Centrum Kultury „Sokół” w Nowym Sączu, Mała Galeria w Nowym Sączu, Miejski Ośrodek Kultury w Nowym Sączu oraz Państwową Szkołą Muzyczną i stowarzyszeniami.
z zakresu nauk medycznych i profilaktyki zdrowia
np. spotkania z lekarzami specjalistami w zakresie chorób wieku podeszłego, psychologami i terapeutami, dietetykami. Planuje się współpracę ze stowarzyszeniami, placówkami ochrony zdrowia, uzdrowiskami Krynica Zdrój i Muszyna Zdrój, udział w konferencjach tematycznych
z zakresu nauk społecznych i ekonomicznych
np. spotkania ze specjalistami w zakresie polityki społecznej, prawa, ekonomii, współpracy gospodarczej, samorządu terytorialnego, Unii Europejskiej, parlamentarzystami i radnymi samorządu terytorialnego, udział w konferencjach tematycznych,
z zakresu nauk przyrodniczych
np. spotkania ze specjalistami w zakresie ochrony środowiska, rolnictwa, geografii, biologii, zjawisk fizyczno-chemicznych itp., udział w konferencjach tematycznych.
c) Zajęcia rekreacyjno- ruchowe
- docelowo możliwość organizowania ćwiczeń na sali gimnastycznej lub na basenie, wycieczek edukacyjno – rekreacyjnych. Współpraca z organizacjami turystycznymi.
d) Pomoc koleżeńska
– Spośród słuchaczy SUTW organizowane będą grupy samopomocowe, działające na rzecz środowiska słuchaczy SUTW a także na rzecz innych osób potrzebujących wsparcia – grupy wolontariatu. Docelowo możliwość utworzenia punktu informacyjnego „biuro porad obywatelskich „ (inicjatywa Rzecznika Praw Obywatelskich )
e) Obsługa organizacyjno-administracyjna
Zorganizowana będzie głównie w oparciu o słuchaczy SUTW, którzy w ramach dyżurów będą wykonywali niezbędne w tym zakresie prace, udzielali informacji itp. Wystąpiono do Marszałka Województwa Małopolskiego o umożliwienie korzystania z bazy lokalowej Małopolskiego Centrum Kultury „Sokół „ w Nowym Sączu. Koszty związane z honorariami i delegacjami dla wykładowców ponosić będą wspólnie samorządy miasta Nowego Sącza i Powiatu Nowosądeckiego.
3. Czas trwania
– Rok akademicki trwa od października do maja. Studentem SUTW można być przez wiele lat, w październiku każdego roku odbywają się zapisy na nowy rok akademicki, uczestnictwo w wykładach jest bezpłatne.
4. Efekty
– Podnoszenie świadomości osób starszych, chcących uczestniczyć w przemianach społecznych i kulturowych , w swoim miejscu zamieszkania, w kraju i na świecie, Przygotowanie ludzi starszych do życia w nowoczesnym społeczeństwie obywatelskim, wspólnotowym, korzeniami umocowanym w ludzkim solidaryzmie i samopomocy.
Kształtowanie i popularyzowanie modelu życia starszego pokolenia z wykorzystaniem dorobku naukowego wyższych uczelni i doświadczeń krajów Wspólnoty Europejskiej.
Wiesława Borczyk
Prezes Zarządu SUTW
Więcej informacji na stronie www.sutw.pl
